Historia i rozwój jednośladu
Junak był polskim motocyklem, był to również jedynym jednośladem zasilanym silnikiem czterosuwowym produkowanym w PRL. W latach 1956-1965 w sumie wyprodukowanych zostało 91 400 motocykli Junak, w tym ok. dziesięć tysięcy sztuk modelu M07, również rajdowego typu M07-R, crossowego typu M07-C, 2500 trójkołowców typu B20 (model dostawczy ze skrzynią z plandeką) i 8500 wózków bocznych typów WB1 oraz W03. Junak produkowano w SFM w Szczecinie, silniki typu S03 do wszelkich modeli jednośladu produkowane były przez Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego w Łodzi. Lata 1956-59 to lata kiedy wyprodukowano prawie dziesięć tysięcy egzemplarzy M07. Model M10 oficjalnie wprowadzony został do produkcji w grudniu 1959 jednak pierwsze dwadzieścia tysięcy sztuk modelu M10 wyprodukowane było w latach 1960-1961. Modele te miały niektóre właściwości z poprzedniego modelu, przykładem może być przednia lampa. Motocykle Junak posiadał cechy obu modeli, nazwane były one przejściówkami.Konstrukcja została opracowana w latach 1951-1952 w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Motoryzacyjnego przez zespół pod dyrekcją J. Ignatowicza, przewyższała wiele motocykli renomowanych firm światowych owego czasu. Nic w tym dziwnego, skoro tworzyli go bardzo doświadczeni konstruktorzy, którzy opierali się na przedwojennych dokonaniach zespołu T. Rudawskiego, niezwykle utalentowanego konstruktora PZInż. Przez wielu nazywanych ojcem polskich motocykli Sokół. Dlatego można doszukać się tak wielu podobieństw w konstrukcji silnika Junaka do Sokoła 600 oraz 500. Przy konstrukcji wzorowano się również na rozwiązaniach konstrukcyjnych takich motocykli jak angielskie AJS, BSA, Triumph czy Norton, choć nie bez wpływu konstrukcji niemieckich. Wiele Junaków zostało eksportowanych za granicę. Można było je spotkać między innymi w takich krajach jak: Węgry, Bułgaria, Turcja, Wenezuela, Mongolia czy Kuba. Junaki sprzedawane były również do Stanów Zjednoczonych, w tym model szosowo-terenowy Scrambler i dwadzieścia jeden sztuk wykonane było na specjalne zamówienie, z wyposażeniem wzbogaconym o sakwy, gmole oraz dodatkowe oświetlenie (fabryczne oznaczenie - \"Junak M10 de Lux\"). Motocykl Junak wykorzystywany był w Milicji Obywatelskiej jako motocykl pościgowy, stosowano go również w wyścigach motocross oraz rajdach terenowych. W 1959 zawodnik Klubu Motocyklowego \"Budowlani\" z Gdańska Franciszek Stachewicz ustanowił na specjalnie wyprodukowanym Junaku polski rekord prędkości motocykla. Na poniemieckiej autostradzie Elbląg – Tczew uzyskał on prędkość 149,3 km/h. Wydarzenie to zostało uwiecznione przez Polską Kronikę Filmową (PKF 15A z 1959 roku).
PRL-owskie realia i fatalna lokalizacja produkcji Junaka spowodowały permanentne trudności z uzyskaniem wymaganej jakości. Te same przyczyny uniemożliwiły podjęcie produkcji nowocześniejszych wersji silników S130, S131, S132 konstruowanych w łódzkich ZSM. Junak był bardzo drogim, jak na tamte czasy, motocyklem. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych można go było kupić za 24.000 zł (M10 \"przejściowy\"). Ostatecznie zaś załamanie rynku motocykli ciężkich spowodowało, że produkcja została zakończona w 1965 r. Junak zwany jest też przez niektórych polskim Harleyem, mimo swych wad był jednak motocyklem lubianym, stając się z czasem kultowym. Charakterystyczny tzw. gang czyli odgłos jaki pochodził z rury wydechowej, w połączeniu z hałaśliwą pracą rozrządu umożliwiał łatwe rozpoznanie tego motocykla nawet ze znacznej odległości.